Global Migration to 2D Barcode
สู่การค้ารูปแบบใหม่กับข้อมูลที่มากขึ้นด้วยบาร์โค้ด 2 มิติ
เป้าหมายของการขับเคลื่อน
Industry goal: Ambition 2027 in Retail
“ภายในสิ้นปี ค.ศ. 2027 ระบบจุดชำระเงิน (POS) ของร้านค้าปลีกทั้งหมดทั่วโลก
จะสามารถอ่านและประมวลผลได้ทั้ง บาร์โค้ด 1 มิติ และ 2 มิติ ตามมาตรฐาน GS1”
แผนการเปลี่ยนผ่าน
บาร์โค้ด 1 มิติ ยังคงติดอยู่บนบรรจุภัณฑ์ และ สามารถเพิ่มบาร์โค้ด 2 มิติ เข้าไปควบคู่กันได้ ในช่วงที่ร้านค้าปลีกบางแห่งอาจยังไม่รองรับการอ่านบาร์โค้ด 2 มิติ
เมื่อร้านค้าปลีกรองรับบาร์โค้ด 2 มิติ แล้ว สามารถนำบาร์โค้ด 1 มิติ ออกได้ และใช้เฉพาะบาร์โค้ด 2 มิติ บนบรรจุภัณฑ์
Dual marking — ใช้ทั้ง EAN/UPC และ บาร์โค้ด 2 มิติ ควบคู่กัน
Single marking — EAN/UPC หรือ บาร์โค้ด 2 มิติ เพียงอย่างเดียว
บาร์โค้ด 2 มิติ คืออะไร?
บาร์โค้ดรุ่นใหม่ที่เก็บข้อมูลได้มากกว่า ชำระสินค้า เชื่อมต่ออินเทอร์เน็ต และตอบโจทย์ทั้ง supply chain และ consumer engagement ในตัวเดียว
ความจุข้อมูลสูงสุด
บาร์โค้ด 1 มิติเก็บได้เพียงตัวเลขเท่านั้น แต่บาร์โค้ด 2 มิติรองรับได้ทั้งตัวเลข ตัวอักษร และสัญลักษณ์ สูงสุด 7,089 ตัวอักษร ครอบคลุมทั้ง batch, serial number, วันหมดอายุ และ URL
เชื่อมต่ออินเทอร์เน็ต
สแกนด้วยกล้องมือถือทั่วไป แล้วเข้าถึงข้อมูลสินค้า โปรโมชัน แหล่งผลิต หรือเนื้อหาอื่น ๆ ได้ทันที โดยไม่ต้องติดตั้งแอปเพิ่ม
ข้อมูล Batch & วันหมดอายุ
ระบบ POS แจ้งเตือนอัตโนมัติเมื่อสินค้าใกล้หมดอายุ ช่วยให้ร้านค้าปรับราคาได้ทันสถานการณ์ และลดปัญหาอาหารเหลือทิ้งได้อย่างตรงจุด
เรียกคืนได้แม่นยำ
เมื่อต้องเรียกคืนสินค้า บาร์โค้ด 2 มิติช่วยระบุ batch ที่มีปัญหาได้อย่างแม่นยำ ไม่ต้องเรียกคืนสินค้าทั้งหมดออกจากชั้นวาง
ตารางเปรียบเทียบความสามารถการใช้งาน
บาร์โค้ด 2 มิติ แตกต่างจากบาร์โค้ด 1 มิติ ที่ใช้กันมาตลอดอย่างไร
| ความสามารถ | บาร์โค้ด 1 มิติ (EAN/UPC) |
บาร์โค้ด 2 มิติ (QR Code powered by GS1/Data Matrix - GS1 Digital Link/GS1 DataMatrix) |
|---|---|---|
| ความจุข้อมูล | ตัวเลขเท่านั้น | ✓ ตัวเลข ตัวอักษร สัญลักษณ์ สูงสุด 7,089 ตัวอักษร |
| วันหมดอายุ (Exp. Date),Batch / Lot Number, Serial Number | ✗ ไม่รองรับ | ✓ รองรับเต็มรูปแบบ |
| เชื่อมต่ออินเทอร์เน็ต | ✗ ไม่รองรับ | ✓ ผ่าน GS1 Digital Link URI |
| การเรียกคืนสินค้า |
✗ ต้องเรียกคืนสินค้าทั้งหมด
ไม่รู้ว่า batch ไหนมีปัญหา
|
✓ เรียกคืนเฉพาะสินค้าที่มีปัญหา
ระบุ batch ที่มีปัญหาได้ตรงจุด
|
| การเข้าถึงข้อมูลสินค้า | ✗ ไม่รองรับ/ต้องสแกนด้วยแอปพลิเคชันเฉพาะ | ✓ รองรับการสแกนผ่านกล้องมือถือ/ต้องสแกนด้วยแอปพลิเคชันเฉพาะ |
| แคชเชียร์ (POS) | ✓ รองรับ (ปัจจุบัน) | ✓ รองรับ (ต้องอัปเดต software) |
บาร์โค้ด 2 มิติ มาตรฐานสากล GS1
จุดเด่นและคุณสมบัติที่แตกต่างกันของบาร์โค้ด 2 มิติ
GS1 DataMatrix
- ความจุสูงสุด 3,114 ตัวเลข หรือ 2,334 ตัวอักษร
- ต้องใช้แอปพลิเคชันเฉพาะในการสแกน ไม่รองรับกล้องมือถือ
- รองรับ GTIN, Batch/Lot, Expiry, Serial Number
- มีขนาดเล็กที่สุด และเหมาะกับสินค้าที่มีพื้นที่บนบรรจุภัณฑ์จำกัด
- ใช้อย่างแพร่หลายในอุตสาหกรรมสุขภาพ (Healthcare) เช่น ยา เวชภัณฑ์ และอุปกรณ์การแพทย์
- ใช้มาตรฐาน ISO/IEC 16022
Data Matrix - GS1 Digital Link
- ความจุสูงสุด 3,114 ตัวเลข หรือ 2,334 ตัวอักษร
- ต้องใช้แอปพลิเคชันเฉพาะในการสแกน ไม่รองรับกล้องมือถือ
- ใส่ข้อมูลในรูปแบบ GS1 Digital Link URI Syntax
- มีขนาดเล็กกว่า QR Code และเหมาะกับสินค้าที่มีพื้นที่บนบรรจุภัณฑ์จำกัด
- อัปเดตข้อมูลบนโลกดิจิทัลได้แบบเรียลไทม์โดยไม่ต้องเปลี่ยนสัญลักษณ์
- ใช้มาตรฐาน ISO/IEC 16022
QR Code
powered by GS1
- ความจุสูงสุด 7,089 ตัวเลข หรือ 4,296 ตัวอักษร
- รองรับการเชื่อมต่ออินเทอร์เน็ต
- ใส่ข้อมูลในรูปแบบ GS1 Digital Link URI Syntax
- สามารถสแกนได้ทันทีด้วยกล้องมือถือ โดยไม่ต้องดาวน์โหลดแอปพลิเคชันเพิ่มเติม
- มีขนาดใหญ่กว่า GS1 DataMatrix เล็กน้อย เด่นเรื่องการประชาสัมพันธ์
- อัปเดตข้อมูลบนโลกดิจิทัลได้แบบเรียลไทม์โดยไม่ต้องเปลี่ยนสัญลักษณ์
- ใช้มาตรฐาน ISO/IEC 18004
ประเภทโครงสร้างข้อมูล
เปรียบเทียบรูปแบบโครงสร้างข้อมูลบาร์โค้ด 2 มิติ มาตรฐาน GS1
GS1 Element String
Syntax คืออะไร?
GS1 Element String Syntax คือรูปแบบการจัดเก็บข้อมูลของ GS1
ที่ใช้เลขหมาย Application Identifier (AI) ในวงเล็บนำหน้าข้อมูลแต่ละชุด
เช่น (01) คือ GTIN,
(17) คือวันหมดอายุ
โดยไม่ต้องพึ่งพา Domain หรืออินเทอร์เน็ต
รูปแบบนี้เป็น มาตรฐานหลักสำหรับ GS1 DataMatrix ซึ่งใช้กันอย่างแพร่หลายในอุตสาหกรรม Healthcare,อุปกรณ์การแพทย์ (UDI), ยา, อาหาร และ Logistics
-
1ทำงานออฟไลน์ได้ 100% — สามารถถอดรหัสข้อมูลได้จากบาร์โค้ดโดยตรง ไม่ต้องใช้ Domain หรือการเชื่อมต่ออินเทอร์เน็ต
-
2มาตรฐานที่ใช้งานกว้างขวาง — ใช้ใน Supply Chain, ระบบสุขภาพ, อุปกรณ์การแพทย์ (UDI), ยา และ Logistics มากว่า 40 ปี
-
3รองรับ Application Identifier (AI) ได้หลากหลาย — GTIN, Expiry Date, Batch/Lot, Serial Number, Weight, Country of Origin
โครงสร้าง GS1 Element String Syntax (ตัวอย่าง)
GS1 Digital Link URI Syntax
คืออะไร?
GS1 Digital Link URI Syntax คือมาตรฐานสากลที่แปลงชุดข้อมูล เช่น GTIN ให้อยู่ในรูปแบบ URL ทำให้บาร์โค้ด 2 มิติ ตัวเดียวสามารถทำงานได้หลายจุดประสงค์
ข้อมูลที่อยู่ใน Digital Link สามารถ อัปเดตได้ตลอดเวลา โดยไม่ต้องเปลี่ยน QR Code บนบรรจุภัณฑ์ เช่น เปลี่ยนโปรโมชั่น เพิ่มข้อมูลสินค้า หรือปรับเนื้อหาตามกลุ่มผู้ใช้งาน
-
1บาร์โค้ดเดียว หลายจุดประสงค์ — คิดราคาที่จุดขาย สแกนดูข้อมูล และตรวจสอบย้อนกลับสินค้า
-
2GS1 Resolver — บาร์โค้ดเดียวแต่นำทางไปได้หลายที่
-
3ไม่ต้องเปลี่ยน QR Code — อัปเดตข้อมูลได้โดยไม่ต้องพิมพ์บรรจุภัณฑ์ใหม่
โครงสร้าง GS1 Digital Link URI Syntax (ตัวอย่าง)
เมื่อสแกน QR Code เดียวกัน ระบบ Resolver จะ redirect ตาม context:
เตรียมความพร้อมการใช้งานบาร์โค้ด 2 มิติ
เลือกบทบาทของคุณเพื่อดูข้อมูล เส้นทาง และสิ่งที่ต้องเตรียมที่ตรงกับคุณโดยเฉพาะ
ผู้ค้าปลีก
Retailer คือกลุ่มแรกที่ต้องพร้อม — ระบบ POS และ scanner ต้องรองรับการอ่าน 2 มิติ barcode เพื่อดึงข้อมูล batch, วันหมดอายุ และ GTIN ได้ครบถ้วนภายในสิ้นปี 2027
- 1ตรวจสอบ scanner & POS software ว่ารองรับ 2 มิติ หรือไม่
- 2ติดต่อผู้จัดจำหน่ายระบบ POS เพื่ออัปเดต firmware/software
- 3ทดสอบการอ่าน 2 มิติ barcode ในระบบ sandbox ก่อน go-live
- 4ฝึกอบรมพนักงานและปรับ business process รองรับข้อมูลใหม่
- 5วางแผนใช้ประโยชน์ Expiry Date data ลดขยะอาหาร
เจ้าของแบรนด์ / ผู้ผลิต
Brand Owner มีทางเลือกและการตัดสินใจสำคัญ — ตั้งแต่เลือกประเภทบาร์โค้ด ออกแบบ artwork ใหม่ ไปจนถึงการสร้าง Digital Link experience ให้ผู้บริโภค
- 1ตัดสินใจเลือก 2 มิติ barcode type ที่เหมาะกับสินค้า
- 2ออกแบบ packaging artwork ใหม่ให้มีทั้ง 1 มิติ + 2 มิติ (co-located)
- 3เลือกและตั้งค่า GS1 Digital Link Resolver
- 4ทดสอบ print quality ตามมาตรฐาน ISO/IEC 15415
- 5แจ้ง Retailer partners เรื่องการเปลี่ยนแปลง
ผู้ให้บริการระบบ
Solution Provider คือผู้ที่มีโอกาสทางธุรกิจสูงมากในช่วง migration — ลูกค้าต้องการ ผู้เชี่ยวชาญช่วย implement ทั้ง encoding, printing, scanning และ Digital Link
- 1รองรับ encode/generate GS1 DataMatrix, DataMatrix DL, QR Code DL
- 2รองรับ print quality verification ตาม ISO/IEC 15415
- 3อัปเดต POS/scanner software ให้อ่าน 2 มิติ ได้
- 4รองรับ co-located barcode processing (1 มิติ + 2 มิติ บน product เดียวกัน)
- 5พัฒนาหรือเชื่อมต่อ GS1 Digital Link Resolver service
คำถามที่พบบ่อย
รวมคำถามและคำตอบเกี่ยวกับ GS1 2 มิติ Barcode แบ่งตามกลุ่มผู้ใช้งาน — คลิกที่คำถามเพื่อดูคำตอบ
คำถามทั่วไป
เรื่องพื้นฐานเกี่ยวกับ GS1 2 มิติ Barcode มาตรฐาน และการ Migration
หากติดตั้งเครื่องสแกนแบบ Camera Based แล้ว จะต้องตรวจสอบกับ Solution Provider ว่าสามารถอัปเดตซอฟต์แวร์เพื่อสแกนบาร์โค้ด 2 มิติและประมวลผลข้อมูลที่มี Application Identifiers ได้หรือไม่
นอกเหนือจากการอัปเกรดเครื่องสแกนแล้ว ระบบที่จัดเก็บและใช้ข้อมูลในบาร์โค้ดอาจต้องได้รับการอัปเดตด้วย เช่น ระบบอาจต้องได้รับการปรับแต่งให้ตรวจจับและหยุดการขายสินค้าที่หมดอายุตามวันที่ในบาร์โค้ด หรืออาจต้องได้รับการปรับแต่งเพื่อใช้เลข Batch/Lot ในการเรียกคืนสินค้า
ผลิตภัณฑ์ค้าปลีก
คำถามเกี่ยวกับการใช้งาน 2 มิติ Barcode ที่จุดขายปลีก (Retail POS) และบรรจุภัณฑ์สินค้า
นอกจากนี้ บาร์โค้ด 2 มิติมักมีขนาดเล็กกว่าและมีคุณสมบัติพิเศษ เช่น ความสามารถในการทนความเสียหายหรือรอยขีดข่วน (error correction) ที่ช่วยเพิ่มความสามารถในการสแกน
หมายเหตุ: บาร์โค้ดเหล่านี้ต้องใช้ควบคู่กับบาร์โค้ด 1 มิติ (EAN/UPC หรือ GS1 DataBar) จนกว่าการใช้งานบาร์โค้ด 2 มิติ จะเป็นที่แพร่หลาย โดย GS1 ตั้งเป้าให้ผู้ค้าปลีก ณ จุดขายสามารถสแกนบาร์โค้ด 2 มิติ ได้ภายในปี 2027 องค์กรใดที่ต้องการนำบาร์โค้ด 2 มิติไปใช้ก็ควรเลือกประเภทบาร์โค้ดและรูปแบบข้อมูล (syntax) ให้เหมาะและควรสื่อสารกับคู่ค้าเพื่อให้การเปลี่ยนผ่านจาก 1 มิติ ไป 2 มิติ เป็นไปอย่างราบรื่นและตามมาตรฐาน
GS1 DataMatrix คือประเภทหนึ่งของ DataMatrix ซึ่งมีการเรียงข้อมูล GS1 element string syntax เช่นเดียวกับ GS1-128
QR Code แตกต่างจาก DataMatrix ตรงที่กล้องสมาร์ตโฟนสามารถสแกนเพื่อดูข้อมูลได้ และเมื่อใส่ข้อมูลเยอะขึ้นขนาดของ QR code จะใหญ่ขึ้นต่างจาก DataMatrix ที่จะมีขนาดเล็กแม้ข้อมูลจะเยอะ
QR Code และ DataMatrix สามารถใช้ GS1 Digital Link URI syntax ซึ่งเป็นรูปแบบที่รองรับการใช้งานบนเว็บไซต์
DataMatrix สามารถเชื่อมต่อเว็บไซต์ได้ แต่กล้องสมาร์ตโฟนหรือกล้องบางอุปกรณ์อาจไม่รองรับ
การใช้ GS1 Digital Link ช่วยให้บาร์โค้ดเดียวรองรับทั้งการใช้งานในซัพพลายเชนและการสื่อสารกับผู้บริโภค
● ประเภทบาร์โค้ด (QR code GS1 Digital Link หรือ GS1 DataMatrix หรือ DataMatrix ที่มี GS1 Digital Link URL)
● ความยาวของโดเมน (กรณีใช้ GS1 Digital Link Syntax)
● จำนวนตัวอักษรและความยาวของข้อมูลเพิ่มเติม เช่น Batch/lot วันหมดอายุ
● ค่า X-dimension ที่เลือก
ตัวอย่างเช่น GS1 DataMatrix ที่ใส่เพียงแค่เลข GTIN อาจมีขนาดประมาณ 7 มม. x 7 มม. หรือตรวจสอบมาตรฐานขนาดของบาร์โค้ด 2 มิติ ที่ใช้สแกน ณ จุดขายได้ที่ GS1 General Specifications ข้อ 5.12.3.1
หากกล่องบรรจุภัณฑ์นั้นๆไม่จำเป็นต้องมีการสแกน ณ จุดขาย (POS) ก็ยังติดบาร์โค้ด 2มิติเพิ่มไปได้คู่กับบาร์โค้ด 1มิติ
ผลิตภัณฑ์สุขภาพ
คำถามเกี่ยวกับการใช้งาน 2 มิติ Barcode ในอุตสาหกรรมสุขภาพและอุปกรณ์การแพทย์
หากต้องการใส่ GTIN เพื่อใช้สแกน ณ จุดขาย (POS) ยังจำเป็นต้องใช้บาร์โค้ด 1 มิติ แต่หากต้องการเข้ารหัสข้อมูลการผลิต เช่น วันหมดอายุ เลขล็อต/แบตช์ หรือหมายเลขซีเรียล สำหรับใช้งานในระบบสาธารณสุข สามารถใช้ GS1 DataMatrix ได้
ปัจจุบัน อาจจำเป็นต้องติดทั้งบาร์โค้ด 1 มิติ และ 2 มิติ อยู่บนสินค้าโดยต้องใช้ GTIN เดียวกัน เพื่อให้สามารถสแกนได้ทั้งในระบบค้าปลีกทั่วไปและสแกนได้ตามความต้องการของทางอุตสาหกรรมการแพทย์
อย่างไรก็ตาม ข้อกำหนดหลักของ UDI (Unique Device Identification) คือการที่สินค้าต้องมีรหัสระบุเฉพาะสินค้าหรือ GTIN ซึ่งต้องแสดงในรูปแบบบาร์โค้ด 1 มิติ (EAN/UPC) หรือ GS1 DataMatrix เพื่อให้เข้าใจทั่วกันในระดับสากล
ติดต่อเรา
ทีมงาน GS1 Thailand พร้อมให้คำปรึกษา ติดต่อเจ้าหน้าที่ผู้รับผิดชอบได้โดยตรง
Supervisor
Officer
Officer
Supervisor
Officer